Bhagavad-gītā As It Is • Ch 10

TEXT 23

The Opulence of the Absolute

रुद्राणां शङ्करश्चास्मि वित्तेशो यक्षरक्षसाम् ।
वसूनां पावकश्चास्मि मेरुः शिखरिणामहम् ॥२३॥
rudrāṇāṁ śaṅkaraś cāsmi vitteśo yakṣa-rakṣasām vasūnāṁ pāvakaś cāsmi meruḥ śikhariṇām aham

Synonymsशब्दार्थ• Word-for-Word Analysis• प्रत्येक शब्द का अर्थ

rudrāṇām — of all the Rudras; śaṅkaraḥ — Lord Śiva; ca — also; asmi — I am; vitteśaḥ — the lord of the treasury; yakṣa-rakṣasām — of the Yakṣas and Rākṣasas; vasūnām — of the Vasus; pāvakaḥ — fire; ca — also; asmi — I am; meruḥ — Meru; śikhariṇām — of all mountains; aham — I am.
रुद्राणाम् — समस्त रुद्रों में; शङकरः — शिवजी; च — भी; अस्मि — हूँ; वित्त-ईशः — देवताओं का कोषाध्यक्ष; यक्ष-रक्षसाम् — यक्षों तथा राक्षसों में; वसूनाम् — वसुओं में; पावकः — अग्नि; च — भी; अस्मि — हूँ; मेरुः — मेरु; शिखरिणाम् — समस्त पर्वतों में; अहम् — मैं हूँ |.

Translationअनुवाद

Of all the Rudras I am Lord Śiva; of the Yakṣas and Rākṣasas I am the lord of wealth [Kuvera]; of the Vasus I am fire [Agni], and of the mountains I am Meru.

मैं समस्त रुद्रों में शिव हूँ, यक्षों तथा राक्षसों में सम्पत्ति का देवता (कुबेर) हूँ, वसुओं में अग्नि हूँ और समस्त पर्वतों में मेरु हूँ |

Purportतात्पर्य

There are eleven Rudras, of whom Śaṅkara, Lord Śiva, is predominant. He is the incarnation of the Supreme Lord in charge of the modes of ignorance in the universe. Among the demigods Kuvera is the chief treasurer, and he is a representation of the Supreme Lord. Meru is a mountain famed for its rich natural resources.

ग्यारह रुद्रों में शंकर या शिव प्रमुख हैं | वे भगवान् के अवतार हैं, जिन पर ब्रह्माण्ड के तमोगुण का भार है | यक्षों तथा राक्षसों के नायक कुबेर हैं जो देवताओं के कोषाध्यक्ष तथा भगवान् के प्रतिनिधि हैं | मेरु पर्वत अपनी समृद्ध सम्पदा के लिए विख्यात है |